Frederiko Engelso (germane: Friedrich Engels)

Naskiĝis la 28-an de novembro 1820 en Barmen, en la Reĝlando Prusio (nun Wuppertal, Germanio), mortis la 5-an de aŭgusto 1895 en Londono, estis germana filozofo, historiisto, socia teoriulo, ĵurnalisto kaj industriisto. Li estas plej konata kiel la plej proksima kunlaboranto de Karlo Markso, kun kiu li kunfondis sciencan socialismon, ankaŭ konatan kiel Marksismo.

Devenante de burĝa kaj industria familio, Engelso kontaktiĝis kun laborista malriĉeco tre frue, precipe dum sia restado en Manĉestro, Anglio, kie li studis la vivkondiĉojn de la laborista klaso. Li produktos gravan verkon el ĝi: La Kondiĉo de la Laborista Klaso en Anglio (1845), fonda teksto en moderna socia kritiko.

Lia decida renkontiĝo kun Karlo Markso en 1844 en Parizo iniciatis intelektan kaj politikan kunlaboron, kiu daŭrus iliajn tutajn vivojn. Kune ili verkis La Manifesto de la Komunista Partio (1848), tekston kiu fariĝis unu el la plej influaj politikaj manifestoj en moderna historio. Engelso aktive partoprenis en la defendo kaj disvastigo de komunistaj ideoj tra Eŭropo kaj subtenis la laboron de Markso materie kaj intelekte.

Post la morto de Markso en 1883, Engelso dediĉis siajn lastajn jarojn al organizado, publikigado kaj redaktado de la nefinitaj manuskriptoj de sia amiko, inkluzive de la dua kaj tria libroj de La Kapitalo, tiel farante decidan kontribuon al la ampleksa disvolviĝo de la marksisma penso.

Engelso ankaŭ publikigis gravajn proprajn verkojn, inkluzive de La Origino de la Familio, Privata Proprieto kaj la Ŝtato (1884), en kiu li ligas patriarkajn kaj ekonomiajn sociajn strukturojn al la evoluo de homaj socioj. Tie li evoluigas kritikon de sociaj institucioj per materialisma legado de historio.

Engelso restas grava figuro de la 19-a-jarcenta socialismo. Lia rolo kiel popularigisto kaj strategiisto de la internacia laborista movado ebligis la disvastiĝon de Marksismo multe preter la intelektaj rondoj. Li ankaŭ konservis riĉan korespondadon kun multaj aktivuloj kaj teoriuloj de sia tempo, el kiuj pluraj volumoj estis publikigitaj post lia morto.

Hodiaŭ, liaj skribaĵoj daŭre inspiras kritikon de kapitalismaj sociaj rilatoj kaj nutras reflektojn pri la radikala transformo de la socio.